top of page
  De hoeve Hamers.

     Jos Leben

    1. Huwelijk Reyner Vandenbosch en Marie Stas.

Op 28 december 1634 werd het huwelijkscontract opgesteld van Reyner Vandenbosch en Maria Stas. Reyner werd geboren te Millen in 1611 als zoon van Jan en Agnes Huets. Maria werd te Val geboren in 1615, ze was de dochter van Paul en Margriet, achternaam niet gekend.

Reyner ontving van zijn vader 2 bunder landbouwgrond, een paard, 2 koeien, enkele schapen …... Maria ontving 1.5 bunder landbouwgrond, 2 koeien, enkele schapen en soe declareert Paulus ende sijne huysvrouw dat sij begeeren soe wanneer sij beyde affluvich sullen geworden sijn dat die voorschreven houwelijxce persoenen sullen het onderhalff boender voorgeschreven quyteren en laeten tot proffytt van die ander kynderen te weten des voorschreven Marie susters waerentegen Reyner en Maria sullen aenslane huys ende hoff gelegen tot Fall daer hij tegenwordich inne woenenede is met sijne lasten soo hem Paulus t’ selve oijck van sijne vaeder is gelaeten geweest met testament ende dat met alle erffwenninge ende pachtlanden daer inne begrepen ( 1

Volgens Loons recht erfde de oudste zoon de woning/winning van zijn ouders. Daar Paul Stas en Margriet alleen dochters hadden, konden ze via testament dit regelen en zo ging hun woning naar hun dochter Maria die haar vader van zijn ouders, Paul en Margareta Vanderheyden, geërfd had. Dwz dat de winning reeds in de 16de eeuw bestond.

 

     2. De afstammelingen.

Reyner en Maria zorgden voor 10 kinderen waarvan Paul, geboren te Val en gedoopt te Millen op 9 november 1636, de oudste was en dus de woning volgens Loons recht van zijn ouders erfde. Lambert, Pauls broer en geboren in 1646, was schout van Val van 1686 tot 1723.

Paul huwde circa 1657 met Gertrude Coenegrachts, er kwamen 9 kinderen waaronder:

  • Renier, gedoopt op 2-2-1659, hun oudste zoon.

  • Willem, gedoopt op 24-1-1664

  • Margareta, gedoopt op 16-6-1665, zij huwde met Arnold Mertens van de Stassenpèt winning.

Renier ( ° 1659 ) huwde met Catherina Smeets, het huwelijk werd gezegend met één kind : Gertrude. Als enig kind erfde ze automatisch de woning van haar vader die hij van zijn vader geërfd had als oudste zoon. Gertrude kwam dus in het bezit van de woning die Paulus Stas aan zijn dochter Maria had geschonken ( 2 ).

 

   3. Huwelijkscontract van Gertrude Vandenbosch.

Op 1 mei 1703 werd het huwelijkscontract opgesteld van Gertrude Vandenbosch en Christiaan Meers van Herderen. Christiaan werd geboren in 1681 als zoon van Jan en Marie Coenegrachts. Van zijn ouders ontving Christiaan 25 groot roeden landbouwgronden, een paard, 2 koeien, …. en na het overlijden van zijn ouders hun woning, in Herderen gelegen. Gertrude werd vertegenwoordigd door haar oom Willem ( ° 1664 ) die haar 3 bunders en 40 pattacons schonk en, in consideratie van welck gift en cessie de voorschreven bruydt en bruydegom op heden getrouwt cederen en transporteren aen tweeden comparant ( Willem Vdb ) voorschreven haeren oom, huys en hof tot Fal gelegen.

Reygenoten:

Naer Maestricht : de gemeynstraet.

Naer de Steenstraet : de erfgenamen Maeres

Met de pacht en erflanden die daer bij gebruyckt worden volgens houwelijcks voerwaarde van Paulus Vdb en Gertruydt Coenegrachts ende volgens testament van Reyner Vandenbosch en Maria Stas beyde saligers, wel verstaend metten waegen, ploegh en eegh en alle perts getuygh met een vierdel schaepen, een soogh met seven schiteligen ( 2 ).

Gertrude en Christiaan schonken dus de winning, afkomstig van Reyner Vandenbosch en Maria Stas, aan hun oom Willem Vandenbosch. Hij had hun wel 3 bunders landbouwgrond en 40 pattacons geschonken .

 

    4. Willem Vandenbosch ( ° 1664 ).

Willem huwde circa 1692 met Cornelia Coenegrachts, in het gezin kwamen er 9 kinderen waaronder:

  1. Gertrudis, gedoopt op 18 maart 1693, huwde in 1715 met Vrind Vrindts.

  2. Petrus, gedoopt op 16 september 1695, huwde in 1727 met Eva Raedts van Meer. Hun huwelijkscontract werd opgesteld op 15 februari 1727. Van haar vader, Willem, kreeg Eva 28 groot roeden akkerland en de goederen die ze van haar moeder zaliger geërfd had(2).

  3. Martin, ° 1700, bleef ongehuwd een overleed in 1747.

  4. Renier, ° 1703, huwde met Beatrix Wilkens.

  5. Marie Joanna, ° 1707, huwde met Lambert Ulrix.

  6. Willem, ° 1712, huwde met Maria Wilkens.

 

Op 27 maart 1734 verscheen Willem Vandenbosch bijgestaan door zijn kinderen Renier, Willem, Martinus, Vrint Vrindts voor Gertrude en Lambert Ulrix voor Joanna voor notaris O. Botty. Hij noteerde welcke voorschrevenen comparanten voor die tocht en erffdom respectieve samenderhant bekennen en verclaeren op te dragen en te cedeeren soo en gelijckerwijs doen mits desen die winninch, warmshoff en twee grashoven adjacentes met ap en dependetiens alwaer sij tegenwordich inwoonende sijn binnen Fall en haere regenoten en grachten kennelijck gelegen met noch darthien bonder ackerlants in ieder aerde doende dus te samen negen en dartich bonders ….. ter behooft van Petrus Vandenbosch secretaris van Meer en Bolder respectieve soone en broeder der voorschreven comparanten opdraegers. Petrus kreeg dit niet gratis. Hij moest zijn vader onderhouden, zijn ongehuwde broers mochten op de winning blijven wonen, de lasten op de goederen waren voor hem, enz…  

Indien Petrus en Eva geen nakomelingen zouden achterlaten dat in sulck gevall alle gecederde goederen soo voorschreven sullen keeren ten rechte linie daer sij van gecoemen sijn het welck hij acceptant ( Petrus ) en sijne huijsvrouwe Eva Raedts alhier present alsoo hebben geaccepteert ( 3 ). Volgens Loons recht zou Petrus automatisch de winning erven na het overlijden van zijn ouders.

 

Op 2 april 1734 deed Willem Vandenbosch afstand van de rest van zijn goederen ten voordelen van zijn kinderen behalve Petrus die zijn deel reeds had gehad ( 2 ).

 

   5. Paul Vrindts en Ida Raedts.

Petrus en Eva hadden een kind, gedoopt op 6 januari 1728 en overleden op 2 juni 1733, ze bleven dus kinderloos. Eva overleed te Val op 10 februari 1769 en haar man, Petrus, op 24 maart 1770. Op 4 februari 1765 hadden ze hun goederen gedoneerd ten voordelen van Paul Vrindts en Ida Raedts die bij hun inwoonden ( 2 ).

Paul Vrindts, zoon van Vrind en Gertrude Vandenbosch, werd gedoopt op 28 september 1734. Hij huwde in 1761 met Ida Raedts, geboren te Meer en gedoopt op 2 december 1721 als dochter van Willem en Eve Daenen. Petrus Vandenbosch was dus een oom van Paul Vrindts en Eva Raedts een tante van Ida.

In het gezin Vrindts – Raedts kwamen 2 kinderen:

  • Marie Gertrudis, geboren in 1765, huwde met Mathias Boelen in 1786 en verhuisde naar Waltwilder.

  • Eva, geboren in 1767 werd begijn ( zie artikel Begijntjes ) .

Paul Vrindts, notaris en secretaris in meerdere gemeenten, overleed op 8 juli 1772 en Ida hertrouwde in 1774 met Mathieu ( Mathias )  Joseph Vandenbosch, 23 jaar en zoon van Lambert en Catherina Box.

    6. Het proces.

Na het overlijden van Petrus beriepen zijn broers Willem en Renier zich op de akte van 1734 waarbij de goederen die Petrus van hun vader geërfd had terug moesten keren vanwaar ze gekomen waren, dus een gedeelte naar hun. Dit was de start van een proces tussen Willem en Renier enerzijds en Paul Vrindts en Ida Raets anderzijds en naderhand Mathieu Vandenbosch.

Er waren 3 punten: de winning, de 39 bunders erfwenningen en pachtlanden en 1 bunder akkerland die Petrus in bruikleen gekregen had en die naar de familie had moeten gaan na het overlijden van zijn vader.

Op 18 april 1772 werd het vonnis uitgesproken ten voordelen van Willem en Renier Vandenbosch. Paul Vrindts vroeg beroep aan en op 14 juli, een week na zijn overlijden, werd het beroep goedgekeurd en werd het proces verder gezet door Ida Raedts.  Volgens de tegenpartij had Ida waerschijnelick in gedachten van beijde de comparanten haere tegenpartije door een langhduerigh proces in middelen tenemael uijtte putten.

Op 10 februari 1783 werd er eindelijk een akkoord gesloten tussen de twee partijen, Willem en Renier waren ondertussen al enkele jaren overleden maar hun kinderen hadden dus een vergelijk gevonden. Ida Raedts stond 12 bunders erfpacht akkerlanden af aan de tegenpartij en betaalde hun 500 gulden. De winning met twee weiden bleef in haar, feitelijk in haar 2 minderjarige dochters, bezit.  Op 31 maart 1784 werd de ligging van de 12 bunders vastgelegd ( 3 ).

Het was een kostelijk proces dat gevoerd was geweest bij de schepenbank van Val, justitie Vliermaal en leenzaal van Kuringen. De kosten van de advocaat, A. Bellefroid, van Ida Raedts van midden 1770 tot midden 1777 liepen op tot 464 gulden.

   7. De winning.

De winning was niet meer in goede staat en op 4 juni 1777 , in de voormiddag, had Mathieu Vandenbosch een vergadering belegd met schepenen Nelissen en Theunissen aangaande de toestand van de winning.  

Exponeert Ued in recht Sr Matthias Vandenbosch in houwelijck met Ida Raets weduwe uijt haeren eersten houwelijck van d’heer notaris Paulus Vrients zaliger hoe dat hij exponent besit eene wenninge ende annexe bouwagie alhier binnen Fall gelegen aen sijne vrouw voor de togte, en aen haere kinderen van dito eersten houwelijck voor de proprietijt coustumier toebehoorende alwelck wenninge in veele deelen, soodanigh bouwvalligh is, dat binnen onbruijckbaer is, als namentlijck het backhuis het welck de geheele ruïne dreijgt, want het niet meer staen en kan, en selfs wenninge in dagelijxen perijkel stelt van af te branden bovendien en sijn er geene solders meer oft weenige gebruijckbaer, als welck alles sal  moeten worden voorsien om grooteren schaede ende naedeel des proprietaire kinderen soo boven te provenieren , t’welck den exponent qq, die niet anders gehalden is als de wenninge te onderhouden op tochters weijsen, en dit geensints om iet nieuws te maaken, wes wegens op dat naerderhandt, altoos kan geweeten worden, wat den exponent daer in verboudt heeft, soo versouckt gerichtelijcke visitatie des backhuijs, solders en andere defecten, die sigh met den opsalg der ooge aldaer ter plaetse sullen representeeren ten laste des exponents niet te wesen ….( 3 )

Mathieu Vandenbosch, als vruchtgebruiker, vroeg de overheid om een inspectie te komen doen in de winning, eigendom van de minderjarige kinderen Vrindts, om de nodige reparaties vast te leggen. Het bezoek gebeurde in de namiddag van 4 juni.

Buiten 3 schepenen was secretaris Hamelarts en gesworen meester metselaer Gisbert Haekens erbij.

 

   Rapport der gemelde gedeputeerdens.

Wij gedeputeerde schepenen achtervolgens decreet oft apostelle in pede van voorschreven requeste geappointeert ende gegeven, ons begevende hebben ter winninge door sr Matthijs Vandenbosch als tweden man van Ida Raets in qualitijt oft als tochtenaer beseeten naer gesien hebbende t’ leijen dack boven de groote porte zijnde een duyffhuijs hebben bevonden gemelt leyen dack seer ingesonken, ende eenige keeperen van t’ gemelt dack vervuijlt beneffens eenige beerden vervolgens reparatie noodig soo oock de schuur porte bevonden seer caduck en seer groote reparatie noodig, oock bevonden in den affganck oft koolstalle enige latten te manqueren aen dessens stroijedack, item ons begeven hebbende op den solder boven het brouwhuijs hebben bevonden eenige plancken oft beerden 4 a 5 oft ontrent te manqueren oft verrot ende als doen ons begevende achter in den hoff hebben bevonden den backoven en backhuijs inutiel te repareren mits te veel daeraen manqueert oversulx nodigh bevinden een nieuw backoven en backhuijs te stellen doch alles op de minste costen, ende mits daertoe te gebruijcken alle ende aplicable materialen soo van pannen hout ende steenen en daer over van alles staet te houden, ende aengesien hij Vandenbosch voorschreven ten opsiende van brant gemelt backhuijs en oven gedenckt eenige voeten achterwarts te avanceeren in die daer gelegen weijde mits den gevel te beginnen aen de nu staende hegge oostwaerts, mitsgaders oock te vergrooten ende nu soude soeken te meeten ter gebredje van 15 voeten, ende langde van 18 voeten als daer cunnende dienen tot brouwhuijs backoven en backhuijs samen sulx wort hem ten regarde der groote en avancement vergunt ende gaccordeert om reeden van brant, en den hoof grooten dan hier voren gemaeckt ende mits dat sulx meerderen assurantie tegens brant en ongeluck kan bijbrengen ( 3 ).

 

Op 28 juli 1778 gingen schepenen Nelissen, Beusen, Theunissen en Ramakers nog eens langs op de winning waarin Mathieu Vandenbosch woonde, ze waren vergezeld van een timmerman en een metselaar.

Schepenen ons begeven hebbende ten woonhuijse oft wenninge van Matt. Vandenbosch hebben bevonden, als ex premio gedupriteert sijnde beneffens twee gemelde gesworen soo timmerman als een metselaer, dat het duijfhuijs leiveten het dak inqoorable is, ende diens volgens een nieuw dack moet gemaackt worden, en verders booven de porte, dat den want moet gereegen worden met careelen, soo ook een stuk siechen steen nootsakelijk hermaakt te worden boven de xx binnen den messhof, ende ons begeven hebbende tot de schuure poorte, bevinden deselve moet nieuw gemaakt worden, ende raakende de twee verkens stalle aen de onderste schuure, bevinden dat deselve op een nieuw moet vermaakt worden soo ook nodig te weesen eenen nieuwen bak in eenen gemelde stal ook bevonden de schuurpoorte op de strate van voor met geene reparatie te konnen geholpen worden, diens volgens eene nieuwe moet gemaakt worden, ende dat nodig is dat de oude planken oft beerden van 2 gemelde poorten sullen dinen voor soldering van meer gemelde duyffhuijs, Item dat een gespan van eenen verkenstal beneffens een gespan van eenen schaepstal beijde naar den kant van de onderste schuure moeten beijde nieuw gemaakt worden, soo ook dat aen de koeije stal een half nieuw gespan moet gemaakt worden, en ons begeven hebbende naer den kant van de weijde naer de 5 cruijsen, hebben bevonden dat den hoofd want van de schuure met reparatie nog eenigen tijd kan staan ( 3 ).

Hoeve Hamers vroeger ( pentekening van Jean Nivelle )

      8. Ida en Mathieu.

Bij de bevolkingstelling van 1796 woonden Mathieu Josephus Vandenbosch ( ° 11-03-1751 ) en zijn echtgenote, Ida Raedts ( ° 2-12-1721 ), op het nummer 2 in Val, hoeve Hamers. Ze hadden 3 personen in dienst : Catherina Krous, Marie Roslamp en Leonard Daenen.

Als Ida op 31 maart 1805 overleed, schreef de burgemeester dat ze in “Rue de Commune” woonde. Haar dochter Gertrude was reeds op 7 juli 1804 overleden en Eva in 1803, de laatste datum hebben we niet kunnen natrekken. Na het overlijden van Ida, die het vruchtgebruik had, was de familie Boelen de eigenaar, in 1817 had Mathias Boelen nog eigendommen in Val-Meer.

Als Mathieu Vandenbosch stierf op 30 mei 1817 woonde hij in zijn woning in de Kleinstraat, ze lag op een hoek want naar het noorden en oosten grensde ze aan de straat. Dit moet C418 en C419 ( tuin ) geweest zijn. Op 30 januari 1817 had hij zijn testament laten opmaken, zijn woning ging naar zijn dienstmeid Catherina Haekens die hem zeer goed verzorgd had, Mathias Boelen en zijn zoon Willem ontvingen wat akkerland maar het grootste gedeelte van zijn bezittingen ging naar de Armen van Val-Meer ( zie artikel Het testament van Mathieu Vandenbosch ). In de 18de eeuw was Mathieu schout van Herderen en schepen in Val geweest.

De bewoners tussen 1805 en 1841 hebben we niet kunnen terug vinden, evenmin de juiste datum van de verkoop want in 1842 had alleen Willem Boelen nog een stuk akkerland van 75a dat in 1850 werd verkocht.

      9. 1841

Op 1 januari 1841 woonde er volgens het register van de pastoor op de hoeve Hamers :

  • Hubert Peeters, geboren te St Gertrude in 1795

  • Jeanne Damsen, geboren te Amby in 1791

  • Henry Peeters, geboren te Amby in 1820

  • Adam Peeters, geboren te Amby in 1826

  • Elisabeth Peeters, geboren te Amby in 12 januari 1829.

  • Nicolas Kleeren, geboren te Vlijtingen in 1785.

Dwz dat ze ten vroegste na 12 januari 1829 aangekomen zijn.

 

     10. Pierre Michiels.

Pierre Michiels werd gedoopt te Genoelselderen op 7 augustus 1796 als zoon van Willem en Catherina Paulissen. Catherina was afkomstig van Millen en aldaar was ze in het huwelijksbootje gestapt met Willem.

Op 19 mei 1819 huwde hij te Tongeren met Jeanne Agnes Adelaide Lysens van Tongeren, gedoopt op 17 februari 1797. Zij was “negociante” van beroep en hij “célibataire”. De huwelijksakte vermeldt dat Catherina Paulissen te Genoelselderen overleden was op 7 september 1809 en dat Willem woonachtig te Tongeren is en   rentenier als beroep heeft.

Vier vrienden van het koppel traden op als getuigen, ze hadden als beroep: notaris, advocaat, dokter ( docteur en chirugie ) en brouwer. Pierre of zijn vader moet de hoeve Hamers gekocht hebben want bij het opstellen van het kadaster in 1842 was Pierre, koopman van beroep, eigenaar van de hoeve en had hij ook voor een totaal aan 33ha eigendommen in Val-Meer, hij bezat ook nog een andere woning ( C 463 ) in de Grotestraat. De hoeve Hamers ( D1054 ) had klasse 4: Huis van zavelsteen gebouwd, gedekt met pannen, hebbende 2 beneden plaetzen en een kabinetje en hetzelfde getal boven plaetzen er zijn enige aenhoorigheden.

Het kadaster van 1842 vermeldt voor het jaar 1852 dat de woning C463 verkocht was aan Martinus Tilkin – Cornelie Jans, later woonde er de familie Evrard Jans – Maria Tilkin ( kleindochter van Martinus en Cornelie ).

Pierre Michiels overleed te Sittard op 7 maart 1852.

Overlijdensakte P Michiels ( Rijksarchief )

     11. 1847

Het bevolkingsregister van 1847 vermeldt als bewoners van de hoeve Hamers de familie Demollin, ook Demollein geschreven.

Op 27 augustus 1823 huwde Denis Herman Joseph Demollin, geboren te Mortroux op 19 februari 1801, te Heure-le-Romain met Bernadinne Frenay, geboren op 7 februari 1802 ( 18 pluviôse jaar 10 ) te Heure-le-Romain.

Tot 1830 werden er regelmatig kinderen geboren in Heure-le-Romain, in 1838 en 1840 kregen we geboortes in Herderen en in 1841 terug in Heure-le-Romain. Denis en Bernadinne kenden dus de streek en zo belandden ze in Val-Meer waarvan we de juiste datum niet weten, 1847 of reeds iets vroeger. Ze bleven op de hoeve Hamers tot 17 maart 1865, dan trokken ze naar Bitsingen

Kadaster 1842 met de hoeve Hamers ( D1054 ).

     12. De deling Michiels

Op 17 januari 1853 werden de goederen van Pierre Michiels verdeeld tussen zijn vrouw, Agnes Lysens, en hun enig kind, Joseph. Joseph erfde de hoeve Hamers met bijhorende landbouwgronden ( 2 ).

     13. De verkoop.

Het kadaster vermeldt voor het jaar 1859 de verkoop van de hoeve Hamers ( D1054 ) aan identificatienummer 634, Mathijs Hubert Huls van Oud-Vroenhoven. Bij de verkoop waren bouwlanden, een schaapsweide, een gebouw, een tuin en een boomgaard inbegrepen met een totale oppervlakte van een 10ha, alleen in Val-Meer. Lijst uit het kadaster:

Lijst uit het kadaster

Mathijs Hubert Huls werd geboren in 1818 en huwde in 1839 met Anna Maria Pinckaerts. Er kwamen meerdere kinderen waaronder:

  • 1-9-1840: Aleide Marie

  • 28-5-1844: Maria Elisabeth Hubertina

  • 15-1-1846: Laurents Hubert

  • 6-1-1855: Anna Marie Clementine

  • 11-9-1860: Augustinus Hubertus

  • 11-10-1862: Antonius Wilhelmus Hubertus.

Uit het kadaster anno 1842 van identificatie nr 207: Pierre Michiels.

In het midden lezen we voor 1054 – huis – 1859 – opp. - 4 ( klasse ) – belastbaar inkomen 

- vente – naar id nr 634 item 20.

Uit een lijst met identificatienummers.

Op 22 februari 1859 werd de verkoopakte opgesteld tussen Joseph Michiels en M. Huls – Pinckaerts. Buiten de circa 10ha in Val-Meer was er ook nog landbouwgrond in Bitsingen ( 3ha 58 a , ) Rukkelingen en Millen wat totaal gaf van circa 14ha.

De verkoopsom was vastgelegd op 41500 frank te betalen:

  • Op 15 maart 1859: 6500 frank.

  • Op 15 maart 1860: 17500 frank.

  • Op 15 maart 1861: 17500 frank.

De laatste 2 sommen hadden een jaarlijks interest van 4%, dit zou het totaal op 43600 frank brengen.

De kooper verklaert bovenstaende kooping gedaen te hebben voor hem eigen in belegging van aen hem toetebehoorende goederen welke reeds verkocht zijn en die tot afbetaling der bovenstaende somme zullen verkocht worden ( 2 ).  

 

Rond 1850 verhuisde het gezin van Eysden naar Oud-Vroenhoven en 9 jaar later kocht men dus de hoeve Hamers, ze bleven wel in Oud-Vroenhoven wonen en het gezin Demollin bleef nog 6 jaar op de hoeve.

 

    14. Huls in Val-Meer

Na het vertrek van Demollin-Frenay kwamen Maria Elisabeth Hubertina - en haar broer Laurents Huls er wonen, later vervoegden Augustinus en Wilhelmus hun zus en broer.

Op 26 mei 1969 huwde Marie Elisabeth Hubertina met Lambert Onclin, ze stierf in 1872 en op 3 mei 1876 hertrouwde Lambert met zijn schoonzus, Anna Maria Clementina.

Laurents huwde op 26 februari 1876 met Maria Ida Vandenbosch, zij trokken eerst naar Kanne en later naar Millen. Maria Ida erfde de Burrefetwinning in 1889 en ze keerden naar Val-Meer terug.

Het gezin Onclin – Huls bleef op de hoeve Hamers wonen tot de komst van de familie Hamers.  

 

     15. De verkoop.

In La Meuse van 28 november 1891 werd de aankondiging gepubliceerd van de verkoop van de hoeve Hamers.

Vente publique d’une belle & bonne ferme sise à Fall-Mheer.

Le vendredi 11 décembre 1891 à 10 heures avant midi, le notaire Delvoie, de Canne, procédera, à l’intervention de son confrère, le notaire Brouwers, de Groensveld, au prétoire de M. le juge de paix, à Sichen, à la requête des enfants Huls-Pinckaers, à la vente publique de:

Commune de Fall-Mheer: Un corps de ferme consistant en maison d’habitation, cour, granges, étables, écuries fournil, jardin, prairies et terres arables, contenant ensemble 11 hectares 50 ares 82 centiares, situé en lieu dit: Klein Fall, section D, n° 1054, 1056,1055, 1057A, 1064A, 356, 401, 417, 418, 497, 532, 537, 562, 744, 745, 769, 826, 840, 854, 855, 609A, 616A, 634.

Commune de Millen: Une terre de 16 ares 10 centiares située en lieu dit: aen het Tornken, section C, n° 154.

Commune de Bassenge: Cinq parcelles de terre, d’une superficie de 6 hectares 20 ares, situées en lieu dit: au fond de Fall, section A, n° 148,178,181,194,145.

Commune de Roclenge-sur-Geer: Une terre de 83 ares 30 centiares, située à la Tombe, section A, n° 50.

La Maison d’habitation, ainsi que les bâtiments d’exploitation, est en parfait état d’entretien; les prairies, d’une contenance de 2 hectares 78 ares, sont de toute première classe et parfaitement arborées. Deux amateurs sérieux sont disposés à louer cette ferme à un prix très raisonnable.

Entrée en jouissance au 15 mars 1892.

De kadasternummers voor Val-Meer komen ongeveer overeen met de nummers die M. Huls in 1859 gekocht had.  

Op 27 maart 1893 werd de verkoopakte opgesteld door notaris Eugene Cox van Zichen, Meerdere afstammelingen van Mathijs Huls – Pinckaert of hun vertegenwoordigers waren aanwezig. Volgens de akte gaat het over een winning met aanhorigheden en landbouwgronden in Val-Meer ( 11ha 50a ) , Bitsingen ( 6ha 20a ), Rukkelingen en Millen met een totale oppervlakte van 18ha 70a. Het werd verkocht voor de som van 40000 frank aan Victor Delvoie, geneesheer en woonachtig te Tongeren. Hij werd geboren in 1833, na het overlijden van zijn 1ste vrouw hertrouwde hij in 1867 met Nathalie Vroonen, geboren in 1839.

M. Huls moet na 1859 nog enkele hectare landbouwgrond bijgekocht hebben, vooral in Bitsingen ( 2 ).

 

     16. Hamers in Val-Meer.

Volgens het bevolkingsregister arriveerde de familie Hamers, Wendelinus ( ° in 1847 in Voerendaal ), Joanna Maria Marx ( ° 1846 in Margraten ) en de kinderen, geboren in Schin op Geul en in Klimmen, in Val-Meer op 16 maart 1892. W. Hamers – Marx waren dus pachters, met wie hebben ze het pachtcontract onderhandeld ? Hun laatste kind, Aloisius, werd op 23 mei 1892 te Val-Meer geboren.

Wendelinus en Joanna ( foto Heemkring Val-Meer )

     17. Deling Delvoie.

Victor Delvoie overleed in 1904 en in 1931 besliste Nathalie Vroonen, 92 jaar, om de eigendommen van haar en haar man zaliger te verdelen tussen haar kinderen en kleinkinderen:

  • Priester Emile Delvoie, zoon, directeur de l’école professionnelle te Tongeren.

  • Gabrielle Lamotte, schoondochter, weduwe van Joseph Delvoie.

  • Lily, Yvonne, Emile en Hortense Victorine Delvoie, kleinkinderen, kinderen van Joseph en Gabrielle Lamotte.

Lily ( ° 1898 ) en Yvonne ( ° 1904 ), beiden ongehuwd, erfden de hoeve Hamers met aanhorigheden en les terres dépendant de l’exploitation de la ferme de Fall-Mheer, ook de landbouwgronden in Bitsingen, Rukkelingen en Millen, met een totale oppervlakte van 21ha. Inbegrepen was ook une maison ouvrière avec jardin et dépendances située au lieu Klein Fall cadastre section D 1051e – 1053f pour une contenance de dix sept ares trente centiares. Deze woning lag rechts van de hoeve Hamers en was in 1842 in eigendom van M. Beusen.

De 4 kleinkinderen moesten hun oma een jaarlijks rente van 6000 fr betalen, Nathalie overleed in 1934.  Voor de registratierechten werden de totale eigendommen op 2.930.395 frank geschat ( 2 ).

 

     18. Verkoop Delvoie.

In haar eigenhandig opgesteld testament van 19 november 1944 legateerde Yvonne Delvoie aan haar moeder het vruchtgebruik en aan haar zus Lily de naakte eigendom, ze stierf op 27 november 1945. Haar moeder, Gabrielle Lamotte, weduwe van Joseph Delvoie, verzaakte op 13 juli 1946 aan het onbeschikbaar deel haar toekomende in de nalatenschap van haar dochter Yvonne en op 22 juli 1946 verzaakte ze aan het gelegateerd vruchtgebruik en zodoende was Lily Delvoie alleen eigenares van de hoeve Hamers met bijhorende landbouwgronden.

Op 14 december 1946 stelde notaris Léon Vanormelingen met standplaats te Tongeren de akte op voor de verkoop van de hoeve Hamers aan Aloïs Hamers – Monard, Aloïs was in 1925 met Maria  Monard ( ° 1902 ) gehuwd.

De akte vermeldt:  Een door brand gedeeltelijke vernielde winning met aanhorigheden, bakhuis en tuin ter plaatse “ Klein Val “ ten kadaster bekend sektie D nummers 1054b; 1055a en 1056 voor een oppervlakte van 23 aren 70 centiaren palende die straat, Moray – Ruiters Hendrik en de verkoopster , als mede de vergoeding die haar gebeurlijk zou toekomen voor oorlogsschade ( 2 ).

 

     19. Testament Hamers – Monard.

De echtgenoten Hamers – Monard hebben hun uiterste wilsbeschikkingen samengevat in hun authentieke testamenten beiden aan notaris Raymond Romsée te Kanne op elf september 1900 negen en zestig, geregistreerd.

Aan de hierna vermelden, ieder voor één derde in onverdeeldheid:

  1. Mevrouw Hamers Catherina Maria Hubertina.

  2. Mevrouw Hamers Maria Renée Antonia, echtgenote van de heer D’Huis Jozef.

  3. De heer Hamers Aloisius Servaes.

Gemeente Riemst, 7de afdeling Val-Meer

  1. Landgebouw Grotestraat, 10, gekadastreerd sectie D nummer 1056A, groot volgens kadaster 41 centiaren.

  2. Hoogstamboomgaard “ Klein Fall “ gekadastreerd, sectie D nr 1057S, groot volgens kadaster 78 aren 28 centiaren

  3. Landgebouw “ Grotestraat 8, gekadastreerd sectie D nr 1064G3, groot volgens kadaster 9 centiaren.

  4. Tuin “ Klein Fall “ gekadastreerd sectie D nr 1064H3, groot volgens kadaster 1a 28 ca.

  5. Hoeve “ Grotestraat 10 “ gekadastreerd sectie D nr 1054F, groot volgens kadaster 30aren 93 ca. ( 2 ).

 

     20. Verkoop Hamers.

Jozef d’Huys overleed in 2002, Maria in 2011 en Aloïs in 2013

Op 25 juni 2019 verkochten Katrien Hamers en de 3 zonen van Aloïs het woonhuis en naast gelegen landgebouw aan Ruben Jacobs en de schuur aan zijn zus Sarah ( 4 ).

In de historische schets van Val-Meer van J. Jackers lezen we : bij de uitzonderlijke zware winterstormen van 1990 kraakte de oude dwarsschuur van deze hoeve met afzonderlijke bestanddelen waarvan het woonhuis en de overige dienstgebouwen reeds volledig vernieuwd waren. Het bakhuis achter de hoeve dateert uit de 18e eeuw.

 

    Bronnen:

- ( 1 ) Schepenbank Val gichtregister 10.

- ( 2 ) RADOC: archief van Piet Peumans.

- ( 3 ) Schepenbank Val gichtregister 17.

- ( 4 ) met dank aan M. Ramakers

- Historische schets van Val-Meer.

- Info F. Huls.

- La Meuse.

- Rijksarchief Hasselt.

- Bevolkingsregisters van Val-Meer.

- Kadaster 1842.

 

 

     01-09-2022

Doopakte van Pierre. ( Rijksarchief )

bottom of page